Patron medialny
Wsparcie osób niepełnosprawnych - asystent i kryteria dochodowe
Wsparcie usługowe osób niepełnosprawnych w ich domu przez Ośrodki Pomocy Społecznej w praktyce nie jest optymalne. Osoby niepełnosprawne i ich rodziny skarżą się przede wszystkim na brak środków finansowych - pozwalających im na opłacenie zwiększonych kosztów niepełnosprawności. Kryteria dochodowe stanowiące wyznacznik przyznawanych świadczeń oraz dofinansowania do usług opiekuńczych są zbyt niskie. Dotyczy to samej wysokości świadczeń. Ośrodki Pomocy Społecznej od lat dysponują jedynie środkami pozwalającymi na wypłacanie świadczeń obowiązkowych.
Drugim problemem jest jakość i dostępność usług. Typowe usługi pielęgnacyjne, świadczone są przez osoby posiadające do tego odpowiednie wykształcenie (pielęgniarskie lub rehabilitacyjne) jednak nie są one w pełni dostępne (wbrew pozorom - sytuacja ma się często gorzej w dużych miastach takich jak Warszawa - gdzie liczba ludzi potrzebujących takich usług - jest wielokrotnie większa niż jest to im w stanie zapewnić instytucje pomocy społecznej).
Z kolei usługi gospodarcze są często świadczone przez osoby bez należytego przygotowania. Osoby zaangażowane jako opiekunki społeczne - z reguły podchodzą do osób, którymi się zajmują w sposób opiekuńczy, a nie pomocowy - wykonują za nich podstawowe czynności codzienne, zamiast wspierać ich samodzielność.
Problemu nie rozwiązuje też stanowiska asystenta ON, gdyż faktycznie nie odpowiada ono wizji nadawanej asystentowi w krajach zachodnich, gdzie to osoba niepełnosprawna jest decydentem, kogo zatrudnia, dla wypełnienia jakich zadań, na jak długo i w jakich godzinach, a także jest uprawniona do konkretnych usług, a państwo ogranicza się do zapewnienia jej w tym celu zindywidualizowanych środków finansowych - w ramach budżetu indywidualnego.
Organizacje pozarządowe proponują wpisanie usług asystenckich do narzędzi aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, przydzielonych na poziomie orzekania o niepełnosprawności. Usługa asystenta przyznana w orzeczeniu mogłaby być finansowana częściowo przez PFRON, a realizowana przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Dzięki tym środkom osoba niepełnosprawna mogłaby zakupić odpowiednią ilość godzin u oferujących je świadczeniodawców. Aby usługi asystenckie mogły być przydzielone na poziomie gmin poprzez sieć Ośrodków Pomocy Społecznej, należałoby zmienić Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r., w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Należałoby rozszerzyć zawartą w Rozporządzeniu listę jednostek (art. 3 p.2), w których osoby świadczące usługi muszą odbyć co najmniej półroczny staż w placówkach terapeutycznych i rehabilitacyjnych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności - nie zawężać listy tylko do chorób psychicznych. Ważnym elementem ułatwiającym dostępność tych usług byłoby przyjęcie w stosunku do usług asystenckich bardziej elastycznej formuły niż zapisane obecnie w Ustawie o pomocy społecznej - kryterium dochodowości. Usługi specjalistyczne są kosztowniejsze od zwykłych usług opiekuńczych - dlatego należałoby przyjąć inne zasady przeliczania dochodu i wysokości odpłatności za te usługi. Przy obecnych przepisach osób niepełnosprawnych (szczególnie beneficjentów OPS) nie będzie stać na korzystanie z tego typu usług.
Przeszkody:
- wysoki koszt usługi,
- mała ilość chętnych do wykonywania zawodu asystenta,
- stosunkowo wysokie kwalifikacje i specyficzna osobowość asystenta,
- praca asystenta jest trudna, wyczerpująca psychiczne i niezbyt dobrze płatna,
- rosnące perspektywy pracy i spadek bezrobocia - powoduje że coraz mniej jest chętnych do nauki zawodu np. w szkołach policealnych.
Oprac. Izabela Siemaszko
Copyright © 2008 by GVA
Projekt, w ramach którego powstaje portal Dom Otwarty: Przestrzeń Interakcji współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu - Fundusz Inicjatyw Obywatelskich