Patron medialny
Depresja - czym jest i jak z nią walczyć?
Są dni, kiedy mamy poczucie, że jesteśmy do niczego, nic nam się nie chce i wszystko wydaje się bez sensu. Mówimy wtedy, że mamy "chandrę". Każdy pewnie taki stan przechodził choć raz w życiu i z pewnością każdy ma jakąś własną metodę na przetrwanie w tych trudnych chwilach - dla jednych jest to jakaś ulubiona książka, koc i gorąca czekolada, dla innych spotkanie z przyjacielem, a dla jeszcze innych wyprawa na zakupy.
Czasem jednak te proste metody nie przynoszą ulgi i ukojenia, a stan poczucia beznadziei i apatii wydłuża się. W takich przypadkach niezbędna jest wizyta u lekarza, która często kończy się postawieniem diagnozy brzmiącej "depresja".
Otóż, po pierwsze - skoro, aby się o niej dowiedzieć idziemy do lekarza - jest ona chorobą. W tym miejscu warto powiedzieć o objawach. Bo depresja - jak każda choroba - ma swoje charakterystyczne objawy. Depresja może przejawiać się zarówno poprzez fizyczne, jak i psychiczne dolegliwości, może ona pojawić się nagle - bez wyraźnego powodu, a może być też odpowiedzią na jakieś trudne doświadczenie. O przyczynach depresji powiemy sobie jeszcze później, niemniej jakiekolwiek one nie są wśród najczęstszych jej objawów wymienia się:
- poczucie ciągłego zmęczenia, ociężałości
- utrata zainteresowań, "nic nie cieszy"
- niechęć do pracy, wykonywania codziennych czynności
- brak zadowolenia z życia, niechęć do życia
- pogorszenie pamięci, trudności ze skupieniem uwagi przy czytaniu, oglądaniu telewizji
- zamartwianie się (o dzień dzisiejszy, o przyszłość)
- unikanie spotkań ze znajomymi
- uczucie wewnętrznego napięcia, niepokoju
- wczesne budzenie się, płytki sen
- złe samopoczucie rano
- brak apetytu, chudniecie
- zaparcia, zasychanie w ustach
- bóle, przede wszystkim głowy, różnych grup mięśniowych.
W literaturze opisywanych jest kilka rodzajów depresji - w zależności od przyczyn jej powstania. I tak, najczęściej chorobę tę dzieli się na następujące rodzaje:
- depresja endogenna (wewnętrzna), której powstanie związane jest ze zmianami chemicznymi zachodzącymi w mózgu; depresja taka nie ma związku z żadnym wydarzeniem życiowym osoby, która na nią cierpi; w niej cechą charakterystyczną jest znaczne i trwałe obniżenie nastroju; powoduje ona głębokie zakłócenia funkcji psychicznych i fizycznych. Człowiek chorujący na depresję endogenną nie może wykonywać najprostszych czynności (nie ma na nie siły), nie jest w stanie podejmować decyzji, często się nie myje, nie przygotowuje sobie jedzenia; u chorego występuje poczucie winy, prawie zawsze myśli samobójcze, niekiedy ze skłonnością do realizacji.
- depresja psychogenna (reaktywne), w której przyczyną powstania jest najczęściej jakieś traumatyczne przeżycie lub doświadczenie. Objawy depresji są wówczas jedynie reakcją na trudną sytuację, w której znalazła się dana osoba. Najczęściej tego rodzaju depresja pojawia się w następstwie utraty kogoś lub czegoś ważnego, w przebiegu adaptacji do nowej sytuacji lub jako część zaburzeń nerwicowych (np. w sytuacji żałoby, nagłej utraty zdrowia lub frustracji z powodu niezaspokojonych potrzeb). W powstaniu depresji tego rodzaju kluczową rolę odgrywa długotrwałe przebywanie w sytuacji stresu lub też nagła, znacząca zmiana sytuacji życiowej.
- depresja związana z przebiegiem choroby somatycznej, w której objawy depresyjne są wynikiem innej choroby somatycznej lub długotrwałego przyjmowania określonych leków. Zaburzenia depresyjne są często kojarzone z takimi schorzeniami somatycznymi, jak:
- choroby wątroby
- choroby nerek
- łuszczyca
- reumatoidalne zapalenie stawów
- toczeń rumieniowaty układowy
- grypa
- gruźlica
- mononukleoza
- niedobory witamin z grupy B
- choroby nowotworowe
- cukrzyca
- nadczynność i niedoczynność tarczycy
- nadczynność i niedoczynność przytarczyc
- okres przekwitania
- okres okołoporodowy
- zespół napięcia przedmiesiączkowego
- depresja sezonowa - są to zaburzenia nastroju, które pojawiają się cyklicznie, najczęściej w okresie jesienno-zimowym; przypuszczalnie jest ona związana z mniejszą ilością światła słonecznego, jakie występuje w tym czasie.
- depresja poporodowa - dotyczy dość znacznej ilości kobiet, które urodziły dziecko; przyczyna powstania tego rodzaju depresji jest złożona i dotyczy zarówno nagłych zmian hormonalnych, jakie w tym okresie dokonują się w organizmie kobiety, a także trudnej psychologicznie sytuacji pojawienia się dziecka; jest to dla kobiety szczególnie obciążający fizycznie i emocjonalnie czas, zwłaszcza gdy dotyczy pierwszego dziecka.
- depresja jako część choroby afektywnej dwubiegunowej - w tej formie okresy depresyjne występują naprzemiennie z okresami manii (będącej przeciwieństwem depresji) oraz względnego zdrowia. Nie będziemy jednak opisywać dokładnie na czym owa choroba polega, ponieważ wykracza to poza tematykę tego tekstu.
Objawy depresyjne mogą wystąpić szczególnie w przebiegu chorób przewlekłych, obniżających jakość życia, związanych z bólem lub prowadzących do trwałej niepełnosprawności.
Mówiąc o depresji nie należy zapominać o tym, co zostało powiedziane już na początku tego tekstu. Otóż, depresja jest chorobą - taką, jak wszystkie inne. To oznacza, że można - a wręcz trzeba - ją leczyć. Co więcej, można ją wyleczyć. Jak to zrobić? Przede wszystkim, kiedy czujemy że coś jest nie tak, nie potrafimy cieszyć się z niczego, co nas otacza, jesteśmy ciągle zmęczeni, rozdrażnieni i apatyczni, trzeba iść do lekarza, bo tylko on może postawić właściwą diagnozę i rozpocząć leczenie. Leczenie depresji jest z reguły wielopoziomowe i rozłożone w czasie. Najczęściej rozpoczyna się leczeniem farmakologicznym, które w późniejszej fazie, po wyciszeniu ostrych objawów, łączy się z oddziaływaniem psychoterapeutycznym.
Żadnego z tych dwóch rodzajów leczenia na pewno nie należy się bać. Nowoczesne środki farmakologiczne nie powodują uzależnienia, a ich skutki uboczne są zminimalizowane. Psychoterapia natomiast jest rodzajem rozmowy ze specjalnie w tym celu wykształconym psychoterapeutą. Jest możliwa psychoterapia indywidualna i grupowa. O tym, jaka forma i rodzaj psychoterapii jest właściwa dla danego człowieka, decyduje specjalista.
Ważnym elementem leczenia każdego rodzaju depresji jest wsparcie osób bliskich. Nie powinno ono jednak polegać na dawaniu "dobrych rad" w rodzaju "weź się w garść", "przestań się mazać", ponieważ problem polega właśnie na tym, że osoba chora "wziąć się w garść" nie jest w stanie. Wsparcie powinno być zatem bardziej "towarzyszeniem" osobie chorej oraz próbą nakłonienia jej do podjęcia leczenia.
Depresja to coraz częściej występująca i poważna choroba, która odbiera radość życia. Dlatego bezwzględnie trzeba ją leczyć. Czasem jednak ta nazwa jest nadużywana, dlatego zanim rozpoznamy u siebie depresję, skonsultujmy się ze specjalistą, który pomoże określić czy i jakiej formy leczenia potrzebujemy. Być może potrzebujemy kilku sesji z dobrym terapeutą, a być może wystarczy po prostu wystarczy znaleźć sobie jakąś pasję czy interesującą aktywność, która pozwoli nam poszukać nowych wyzwań i poczuć przypływ nowej energii. Być może wówczas wszystko zacznie wyglądać inaczej, a "depresja" pozostanie tylko niemiłym wspomnieniem.
Oprac. Emilia Malinowska
Copyright © 2008 by GVA
Projekt, w ramach którego powstaje portal Dom Otwarty: Przestrzeń Interakcji współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu - Fundusz Inicjatyw Obywatelskich