Patron medialny
Kiedy dziecko nie jest w pełni sprawne...
Naturalną rzeczą jest, że większość ludzi pragnie mieć potomstwo. Dzieci są z reguły źródłem satysfakcji i dumy. Każdy nosi w sobie jakieś wyobrażenia dotyczące własnych dzieci i snuje plany w związku z nimi. Bardzo trudno jest zatem zaakceptować fakt, że dziecko nie jest tak idealne, jak byśmy chcieli. Pojawienie się na świecie niepełnosprawnego potomka lub utrata sprawności przez zdrowe dziecko jest dla rodziców szczególnie dramatycznym wydarzeniem. Taka sytuacja niejako "wtłacza" całą rodzinę w zupełnie inną rzeczywistość. Co zatem zrobić, aby się w tym obcym świecie odnaleźć?
Przede wszystkim należy sobie zdać sprawę, że to człowiek musi dostosować się do sytuacji, w jakiej się znajduje, a nie na odwrót. Kolejną rzeczą jest uświadomienie sobie roli, jaką pełnią rodzice w życiu każdego dziecka. Mają oni poprzez wychowanie wyposażyć dziecko w umiejętności niezbędne do tego, aby stało się ono - na ile to możliwe - niezależnym i dojrzałym człowiekiem. Jak to zrobić, kiedy pociecha ma ograniczenia fizyczne i wymaga więcej opieki niż rówieśnicy?
Nie wyręczaj nadmiernie swojego dziecka.
Wyręczając we wszystkim swoje dziecko, wcale mu nie pomagasz, gdyż w ten sposób młody człowiek uczy się biernej postawy w życiu i oczekiwania w każdej sytuacji pomocy od otoczenia. W dorosłym życiu taka osoba nawet nie stara się podejmować wyzwań, uważając że do niczego się nie nadaje i nikomu nie jest potrzebna. Oczekuje jednocześnie, że inni powinni jej "służyć", sama natomiast jest bierna i nie angażuje się w żadne działanie.
Każde dziecko, nawet najmniej sprawne, powinno zatem mieć, odpowiednio dostosowany do swoich możliwości, zakres domowych obowiązków. Takie postępowanie nauczy je samodzielności oraz wytrwałości w działaniu. Pokaże, że aby zrobić coś pożytecznego, trzeba włożyć w to pewien wysiłek. Da także dziecku poczucie, że jest do czegoś przydatne i wnosi wkład w życie rodzinne.
Chwal dziecko
Aby wieść satysfakcjonujące życie niezbędne jest odpowiednie poczucie własnej wartości. W budowaniu pozytywnego wizerunku własnej osoby oraz wiary w siebie i we własne możliwości szczególnie pomaga wsparcie i docenianie wysiłku wkładanego w życie przez osoby ważne, którymi niewątpliwie dla każdego są rodzice. Nie krytykuj zatem swojego dziecka, nawet gdy jest mało zaradne i coś mu nie wychodzi. Taka postawa zniechęca do podejmowania aktywności oraz powoduje, że człowiek źle ocenia siebie oraz nie wierzy we własne siły. Raczej wspieraj dziecko ucząc je, że nie zawsze liczy się szybkość działania, czy wielkość sukcesu - ważne są starania i włożony wysiłek.
Pozwól dziecku podejmować decyzje.
Bardzo często osoby, które nie mogły dokonywać wyboru w dzieciństwie, jako dorosłe mają ogromne problemy z podejmowaniem decyzji. W ten sposób nigdy nie mogą stać się samodzielnymi i niezależnymi ludźmi. Dlatego pozwalaj dziecku wybierać - w zależności od jego wieku i możliwości. Oczywistym jest, że to rodzice decydują w zasadniczych sprawach dziecka, jednak są rzeczy, co do których spokojnie możemy pozostawić wybór dziecku. Na przykład fakt, że w zimie dziecko musi nosić czapkę, jest bezdyskusyjny, ale o tym, czy ma być ona czerwona, czy niebieska może i powinno zdecydować dziecko. W ten sposób uczy się ono, że raz podjęta decyzja ma swoje konsekwencje i nie zawsze można ją zmienić (np. całą zimę będzie nosiło niebieską czapkę, mimo że może okazać się, że modne są czerwone).
Nie izoluj swego dziecka
Walcz, aby jeśli to tylko możliwe, twoje niepełnosprawne dziecko od początku miało kontakt z rówieśnikami, a w szczególności aby uczęszczało do szkoły tak, jak pozostałe dzieci. W grupie rówieśniczej bowiem dziecko uczy się nawiązywać i utrzymywać relacje z drugim człowiekiem, a przyjaźnie zawarte w czasach szkolnych są najgłębsze i najtrwalsze. Wśród innych dzieci młody człowiek nabywa umiejętności radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych i trudnych. Kontakt z grupą rówieśniczą jest też niezbędny, aby dziecko nie bało się świata zewnętrznego i potrafiło stawić czoła trudnym sytuacjom, jakie może spotkać w swoim życiu, związanym z odrzuceniem, czy brakiem akceptacji ze strony innych. Wreszcie relacje z innymi dziećmi są niezbędne dla właściwego rozwoju emocjonalnego i psychoseksualnego. Dzięki kontaktom z rówieśnikami dziecko wypracowuje własne sposoby radzenia sobie z negatywnymi emocjami, takimi jak złość, zazdrość czy strach. Natomiast dorastający nastolatek doświadcza czym jest przyjaźń, a czym miłość oraz poznaje różne formy i zasady kontaktów międzyludzkich.
Szukaj wsparcia i fachowej pomocy.
Czasem szczególnie trudno jest zdecydować jak postąpić, aby było najlepiej dla dziecka. Przecież rodzicielstwa człowiek nie uczy się w szkole ani na uniwersytecie. Dlatego przydatną rzeczą jest nawiązanie kontaktu z jakąś organizacją zajmującą się pomocą niepełnosprawnym. Z reguły w takim miejscu można uzyskać bezpłatnie fachową poradę psychologiczną lub pedagogiczną. Poza tym jest to również okazja do poznania innych rodziców zmagających się z podobnymi problemami. Taka wymiana doświadczeń i wsparcie osób, które znają problem z życia, a nie z książek jest ogromnie ważna. Daje poczucie, że nie jest się samemu z własnymi problemami - że jest ktoś, ktoś przechodzi przez te same lęki, troski i obawy.
Wychowanie nie jest rzeczą prostą, zwłaszcza w odniesieniu do dziecka niepełnosprawnego. Ono potrzebuje szczególnie mądrej miłości. Takiej, która pozwoli mu rozwijać się do pełni swoich możliwości, aby wreszcie stać się samodzielną i niezależną jednostką. Człowiekiem, który zna swoje możliwości, nie boi się poruszać w świecie i potrafi stawić czoła wyzwaniom, które spotyka. Tego natomiast można się nauczyć jedynie aktywnie uczestnicząc w życiu , zarówno rodzinnym, jak i w grupie rówieśniczej.
Oprac. Emilia Malinowska
Copyright © 2008 by GVA
Projekt, w ramach którego powstaje portal Dom Otwarty: Przestrzeń Interakcji współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu - Fundusz Inicjatyw Obywatelskich